Vandaag was een prachtige, windloze, zonnige dag, die echt uitdaagt om op de steiger te gaan. Tot er onder de steiger een hoop herrie klonk. Gespetter, gestamp, iets groots dat zich tevergeefs leek los te rukken uit het water. Eén gedachte flitste door mijn hoofd: we hadden pas nog de cursus “mens te water” gedaan — dit moest wel een lid zijn dat in de haven was gevallen.
Het was geen lid. Het was een ree.
“Toen de cursus “mens te water” opeens een heel andere betekenis kreeg”
Dit zat niet in de reddingscursus
Een drenkeling uit het water halen is, dat weet iedereen die de cursus heeft gevolgd, ingewikkeld genoeg. Een steile kant, een uitgeput lichaam, paniek aan beide kanten van de waterlijn. Maar een drenkeling begrijpt dat je wil helpen. Een ree heeft de verontrustende eigenschap daaraan volstrekt geen meewerking te verlenen. Geen greep die je kan vasthouden, geen hand die je kan schudden, alleen vier poten, paniek en een groot verlangen om juist weg te komen van degene die haar wil redden.
Wat nu te doen?
Terwijl ik stond af te wegen wat je in vredesnaam doet met een wild dier onder een steiger — de reddingsboei gooien leek weinig zinvol, erachteraan springen al helemaal niet — loste de ree het probleem zelf op. Met stevige inspanning werkte ze zich op eigen kracht op de kant. En daarna, alsof het de normaalste zaak van de wereld was, over het hek en de dijk op, het polderland in.
Fotocredit Vivo Fotografie
Reeën en de Hoeksche Waard: geen toeval
Wie denkt dat een ree in de haven een zeldzaamheid is, heeft deels gelijk — maar de aanwezigheid van reeën in de Hoeksche Waard zelf is dat bepaald niet. De populatie groeit er juist fors. Bij de eerste reeëntelling in de Hoeksche Waard, in 2014, werden er 46 reeën geteld. Sindsdien neemt het aantal sterk toe; de provincie Zuid-Holland stelt in het Faunabeheerplan ree 2020-2026 dat de Hoeksche Waard een van de sterkst groeiende reeënpopulaties van de provincie herbergt, waar sindsdien ook beheer op is gestart.
Een stijgende lijn
De jaarlijkse reewildtelling van de WBE, samen met Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en vrijwilligers, laat al jaren een stijgende lijn zien. De verwachting is dat de populatie de komende jaren verder zal groeien. De Zuid-Hollandse reeënstand groeide van ruim 2.000 dieren in 2019 naar ruim 3.000 in 2025, met de Hoeksche Waard als een van de risicogebieden voor aanrijdingen, vooral nu de klok op wintertijd staat en reeën vaker in de schemering oversteken.
Naast reeën loopt er in de Hoeksche Waard ook een groeiende populatie damherten, die na een juridische strijd en een gemeentelijke motie in 2022 inmiddels als wilde populatie erkend is.
Goede zwemmers, slechte passagiers
Dat de ree de haven was overgezwommen is bijzonder, maar geen wonder. Reeën zwemmen uitstekend: met de kop boven water en trappelende lange poten steken ze regelmatig watergangen over, op zoek naar voedsel, rust of een veilig leefgebied. Ook in de Hoeksche Waard zelf, bijvoorbeeld in De Oeverlanden bij Strijensas, zijn zwemmende reeën vastgelegd. In het voorjaar, als jonge bokken opgejaagd worden in de strijd om een territorium, en in de bronsttijd gaan reeën vaker te water dan je denkt.
Paniek
Het probleem is niet het zwemmen — het is de uitgang. Een steile kade, een steiger, een havenwand: voor een goed zwemmer met vier poten en geen handen is dat een doodlopende weg. Hetzelfde geldt trouwens voor de uiterwaarden bij hoogwater: ook daar verdrinken reeën niet omdat ze niet kunnen zwemmen, maar omdat ze nergens meer aan land kunnen en opgejaagd het water invluchten.
Wat ik ervan leerde
De cursus “mens te water” leert je dat redding begint bij rustig blijven en meewerken organiseren. Een ree organiseert dat anders: zij wacht tot de mens op afstand is, verzamelt kracht en doet het zelf. Soms is de beste reddingsactie dat je alleen maar toekijkt, de weg vrijmaakt en het dier het zelf laat uitzoeken.
Hoe het eindigde
Ze stond even op de dijk, haar vacht donker van het water. Toen was ze weg. Het enige bewijs van het hele voorval was de herrie onder de steiger, en het verhaal dat ik nu heb opgeschreven.Want de foto bij dit artikel is bij elkaar gefantaseerd, omdat ik natuurlijk pas mijn telefoon pakte toen het hele verhaal voorbij was en een foto van een lege dijk maakte…